Η ψήφιση του Ν. 5221/2026 επέφερε σημαντικές αλλαγές στο ελληνικό κληρονομικό δίκαιο, εκσυγχρονίζοντας τον τρόπο σύνταξης, δημοσίευσης και ισχύος των διαθηκών. Οι νέες διατάξεις αποσκοπούν στην ενίσχυση της ασφάλειας δικαίου, στην προστασία της πραγματικής βούλησης του διαθέτη και στην επιτάχυνση των κληρονομικών διαδικασιών.
Στο άρθρο αυτό παρουσιάζουμε τις σημαντικότερες αλλαγές που πρέπει να γνωρίζουν όσοι επιθυμούν να συντάξουν διαθήκη ή να διεκδικήσουν κληρονομικά δικαιώματα.
Τι είναι η κληρονομική διαδοχή;
Σύμφωνα με το άρθρο 1710 ΑΚ, με τον θάνατο ενός προσώπου η περιουσία του μεταβιβάζεται ως σύνολο στους κληρονόμους του είτε βάσει νόμου είτε βάσει διαθήκης. Αν δεν υπάρχει έγκυρη διαθήκη ή αν αυτή δεν μπορεί να εφαρμοστεί, εφαρμόζονται οι κανόνες της εξ αδιαθέτου διαδοχής.
Ποιος μπορεί να είναι κληρονόμος;
Κληρονόμος μπορεί να είναι οποιοδήποτε πρόσωπο βρίσκεται στη ζωή κατά τον χρόνο θανάτου του κληρονομουμένου ή έχει ήδη συλληφθεί. Πλέον αναγνωρίζεται ρητά και η δυνατότητα κληρονομικής διαδοχής από τέκνο που γεννήθηκε μετά από μεταθανάτια τεχνητή γονιμοποίηση.
Ποιοι μπορούν να συντάξουν έγκυρη διαθήκη;
Η διαθήκη παραμένει αυστηρά προσωπική πράξη και πρέπει να συντάσσεται αυτοπροσώπως από τον διαθέτη.
Δεν μπορούν να συντάξουν διαθήκη:
- Ανήλικοι κάτω των 16 ετών.
- Πρόσωπα που έχουν τεθεί σε δικαστική συμπαράσταση με πλήρη στέρηση δικαιοπρακτικής ικανότητας ή ειδική στέρηση της δυνατότητας σύνταξης διαθήκης.
- Πρόσωπα που κατά τον χρόνο σύνταξης δεν έχουν συνείδηση των πράξεών τους ή πάσχουν από σοβαρή ψυχική ή διανοητική διαταραχή που επηρεάζει αποφασιστικά τη βούλησή τους.
Οι βασικοί τύποι διαθήκης
Το νέο πλαίσιο διατηρεί τους γνωστούς τύπους διαθηκών, με εκσυγχρονισμένες διατάξεις.
Ιδιόγραφη διαθήκη
Η ιδιόγραφη διαθήκη πρέπει:
- Να είναι εξ ολοκλήρου γραμμένη με το χέρι του διαθέτη.
- Να φέρει ημερομηνία (ημέρα, μήνα και έτος).
- Να υπογράφεται από τον διαθέτη.
Ιδιαίτερα σημαντικό είναι ότι η εσφαλμένη ή ελλιπής χρονολογία δεν οδηγεί αυτομάτως σε ακυρότητα της διαθήκης, εφόσον μπορούν να διαπιστωθούν τα κρίσιμα πραγματικά περιστατικά.
Δημόσια διαθήκη
Η δημόσια διαθήκη συντάσσεται ενώπιον συμβολαιογράφου, παρουσία δύο μαρτύρων ή δεύτερου συμβολαιογράφου και ενός μάρτυρα. Προβλέπονται αυστηρές εγγυήσεις για τη διαπίστωση της ταυτότητας του διαθέτη, τη δήλωση της βούλησής του και την ανάγνωση του κειμένου πριν από την υπογραφή.
Μυστική διαθήκη
Η μυστική διαθήκη παραδίδεται σφραγισμένη στον συμβολαιογράφο και προστατεύει το περιεχόμενο της τελευταίας βούλησης του διαθέτη μέχρι τον θάνατό του.
Έκτακτη διαθήκη
Σε περιπτώσεις άμεσου κινδύνου θανάτου, πολέμου, επιδημίας, αποκλεισμού ή άλλων έκτακτων περιστάσεων, ο διαθέτης μπορεί να δηλώσει προφορικά την τελευταία του βούληση ενώπιον τριών μαρτύρων. Η διαθήκη αυτή έχει προσωρινό χαρακτήρα και παύει να ισχύει μετά την παρέλευση τριών μηνών εφόσον ο διαθέτης εξακολουθεί να ζει και μπορεί να συντάξει κανονική διαθήκη.
Νέα προστασία ευάλωτων προσώπων
Μία από τις σημαντικότερες καινοτομίες αφορά τις ιδιόγραφες διαθήκες προσώπων που νοσηλεύονται ή φιλοξενούνται σε φορείς υγείας και κοινωνικής φροντίδας.
Πλέον θεωρείται άκυρη η διάταξη με την οποία ωφελούνται πρόσωπα που συνδέονται με τον φορέα περίθαλψης ή στενοί συγγενείς τους, εκτός αν πρόκειται για πρόσωπα που θα κληρονομούσαν ούτως ή άλλως ως εξ αδιαθέτου κληρονόμοι. Σκοπός της διάταξης είναι η αποτροπή φαινομένων επηρεασμού ευάλωτων ηλικιωμένων ή ασθενών.
Δημοσίευση διαθηκών: Η μεγάλη αλλαγή του 2026
Η πλέον ουσιαστική μεταρρύθμιση αφορά τη δημοσίευση των διαθηκών.
Μέχρι σήμερα η δημοσίευση γινόταν μέσω των δικαστηρίων. Με το νέο καθεστώς η διαδικασία μεταφέρεται στους συμβολαιογράφους μέσω της ειδικής ηλεκτρονικής πλατφόρμας «Μητρώο Διαθηκών».
Ο συμβολαιογράφος:
- Δημοσιεύει τη διαθήκη μόλις πληροφορηθεί τον θάνατο του διαθέτη.
- Καταχωρίζει ολόκληρο το περιεχόμενό της στο σχετικό πρακτικό.
- Περιγράφει τυχόν εξωτερικά ελαττώματα του εγγράφου.
- Φυλάσσει το πρωτότυπο στο αρχείο του.
Η αλλαγή αυτή αναμένεται να μειώσει σημαντικά τις καθυστερήσεις που παρατηρούνταν στα δικαστήρια και να επιταχύνει την ολοκλήρωση των κληρονομικών διαδικασιών.
Κήρυξη ιδιόγραφης διαθήκης ως κυρίας
Η δημοσίευση δεν αρκεί πάντοτε για να παραγάγει αποτελέσματα η ιδιόγραφη διαθήκη.
Ο νόμος προβλέπει ότι σε πολλές περιπτώσεις απαιτείται η κήρυξη της διαθήκης ως κυρίας, προκειμένου να παραγάγει πλήρη έννομα αποτελέσματα. Εξαιρέσεις υπάρχουν όταν η διαθήκη είχε κατατεθεί προς φύλαξη σε συμβολαιογράφο ή όταν ωφελούνται κατιόντες και σύζυγος.
Επιπλέον, εφόσον η διαθήκη έχει δημοσιευθεί και κηρυχθεί κυρία και επί πέντε έτη δεν έχει αμφισβητηθεί δικαστικά η γνησιότητά της, δημιουργείται ισχυρό τεκμήριο γνησιότητας υπέρ της.
Ανάκληση διαθήκης
Ο διαθέτης διατηρεί πάντοτε το δικαίωμα να ανακαλέσει τη διαθήκη του.
Η ανάκληση μπορεί να γίνει:
- Με νεότερη διαθήκη.
- Με ειδική συμβολαιογραφική δήλωση.
- Στην περίπτωση της ιδιόγραφης διαθήκης, ακόμη και με καταστροφή του εγγράφου ή με ενέργειες που αποδεικνύουν πρόθεση ανάκλησης.
Γιατί είναι σημαντικές οι νέες ρυθμίσεις;
Οι αλλαγές του 2026:
- Ενισχύουν την ασφάλεια των συναλλαγών.
- Προστατεύουν τη γνήσια βούληση του διαθέτη.
- Περιορίζουν τον κίνδυνο καταχρήσεων σε βάρος ηλικιωμένων και ευάλωτων προσώπων.
- Επιταχύνουν τη δημοσίευση και εκτέλεση των διαθηκών.
- Εκσυγχρονίζουν το κληρονομικό δίκαιο με ψηφιακές διαδικασίες και σαφέστερους κανόνες.
Συμπέρασμα
Το νέο κληρονομικό δίκαιο του 2026 φέρνει σημαντικές μεταβολές στον τρόπο σύνταξης, φύλαξης, δημοσίευσης και εφαρμογής των διαθηκών. Ιδιαίτερη σημασία έχει η μεταφορά της δημοσίευσης στους συμβολαιογράφους μέσω του ηλεκτρονικού Μητρώου Διαθηκών, καθώς και οι νέες δικλείδες προστασίας για τη γνησιότητα της τελευταίας βούλησης του διαθέτη.
Εάν επιθυμείτε να συντάξετε διαθήκη, να ελέγξετε τη νομιμότητα υφιστάμενης διαθήκης ή να διεκδικήσετε κληρονομικά δικαιώματα, η έγκαιρη νομική συμβουλή μπορεί να αποτρέψει μελλοντικές αμφισβητήσεις και δικαστικές διαμάχες.
Χρειάζεστε βοήθεια για κληρονομική υπόθεση;
Το Δικηγορικό Γραφείο Ευστρατίας Τζουμαιλή στη Θεσσαλονίκη παρέχει ολοκληρωμένη νομική υποστήριξη σε θέματα:
- Διαθηκών και κληρονομικής διαδοχής
- Αποδοχής και αποποίησης κληρονομίας
- Κήρυξης ιδιόγραφης διαθήκης ως κυρίας
- Αμφισβήτησης διαθηκών
- Δικαστικής επίλυσης κληρονομικών διαφορών
- Υποθέσεων Ελλήνων του εξωτερικού
Επικοινωνήστε μαζί μας για εξατομικευμένη νομική καθοδήγηση και ασφαλή διαχείριση της κληρονομικής σας υπόθεσης.
epikoinonia
"(Απαραίτητο)" indicates required fields
Έννοια
Κατά τον θάνατο του προσώπου η περιουσία του ως σύνολο (κληρονομία) περιέρχεται από τον νόμο ή
από διάταξη τελευταίας βούλησης (διαθήκη, κληρονομική σύμβαση αιτία θανάτου) σε ένα ή περισσότερα
πρόσωπα (κληρονόμοι).
Η κληρονομική διαδοχή από τον νόμο επέρχεται όταν δεν υπάρχει διάταξη τελευταίας βούλησης ή όταν
η διαδοχή από αυτή ματαιωθεί ολικά ή μερικά.
Άρθρο 1711
Ύπαρξη κληρονόμου
Κληρονόμος μπορεί να γίνει όποιος κατά τον χρόνο της επαγωγής βρίσκεται στη ζωή ή έχει τουλάχιστον
συλληφθεί. Κληρονόμος μπορεί να γίνει και το τέκνο που γεννήθηκε ύστερα από μεταθανάτια τεχνητή γονιμοποίηση. Χρόνος της επαγωγής είναι ο χρόνος θανάτου του κληρονομουμένου.Άρθρο 1712
Εγκατάσταση κληρονόμου
Ο κληρονομούμενος μπορεί να εγκαταστήσει κληρονόμο με διάταξη τελευταίας βούλησης.
Άρθρο 1713
Αποκλεισμός από την εξ αδιαθέτου διαδοχή
Ο κληρονομούμενος μπορεί με διαθήκη, χωρίς να εγκαταστήσει κληρονόμο, να αποκλείσει από την εξ
αδιαθέτου διαδοχή ορισμένο συγγενή ή τον σύζυγο, με την επιφύλαξη των διατάξεων για τη νόμιμη μοίρα.
Άρθρο 1714
Κληροδοσία
Ο κληρονομούμενος μπορεί με διάταξη τελευταίας βούλησης να προσπορίσει σε κάποιον περιουσιακή
ωφέλεια, χωρίς να τον εγκαταστήσει κληρονόμο (κληροδοσία).
Άρθρο 1715
Τρόπος
Ο κληρονομούμενος μπορεί με διάταξη τελευταίας βούλησης να υποχρεώσει τον κληρονόμο ή τον κληροδόχο σε παροχή, χωρίς να προσπορίσει σε άλλον δικαίωμα σε αυτή την παροχή (τρόπος).
ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΥΤΕΡΟ
ΣΥΝΤΑΞΗ, ΑΝΑΚΛΗΣΗ ΚΑΙ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΔΙΑΘΗΚΩΝ
Άρθρο 1716
Αυτοπρόσωπη σύνταξη
Η διαθήκη συντάσσεται μόνο αυτοπροσώπως και μόνο κατά τις διατυπώσεις που ορίζονται στον νόμο.
Άρθρο 1717
Σύνταξη διαθήκης από περισσοτέρους
Η σύνταξη διαθήκης από περισσοτέρους με την ίδια πράξη μπορεί να ισχύσει ως κληρονομική σύμβαση
αιτία θανάτου, εφόσον συντρέχουν οι προϋποθέσεις της τελευταίας· διαφορετικά είναι άκυρη.
Άρθρο 1718
Ακυρότητα διαθήκης
Διαθήκη, για τη σύνταξη της οποίας δεν τηρήθηκαν οι διατάξεις των άρθρων 1719 έως 1751, είναι άκυρη
εφόσον ο νόμος δεν ορίζει διαφορετικά.
Άρθρο 1719
Ανίκανοι
Ανίκανοι να συντάσσουν διαθήκη είναι: 1. οι ανήλικοι που δεν έχουν συμπληρώσει το δέκατο έκτο έτος· 2.
όσοι βρίσκονται σε δικαστική συμπαράσταση με πλήρη στέρηση της δικαιοπρακτικής τους ικανότητας ή με
ρητή στέρηση της ικανότητας να συντάσσουν διαθήκη· 3. όσοι κατά τον χρόνο σύνταξης της διαθήκης δεν
έχουν συνείδηση των πράξεών τους ή βρίσκονται σε ψυχική ή διανοητική διαταραχή που περιορίζει αποφασιστικά τη λειτουργία της βούλησής τους. Η ανικανότητα των συμπαραστατουμένων αρχίζει από τη στιγμή που
υποβλήθηκε η αίτηση ή συντάχθηκε η πράξη για την αυτεπάγγελτη εισαγωγή της υπόθεσης προς συζήτηση,
με βάση τις οποίες διατάχθηκε η υποβολή στη δικαστική συμπαράσταση.
Άρθρο 1720
Διαθήκη συμπαραστατουμένου
Αν ο συμπαραστατούμενος, από τον οποίον είχε αφαιρεθεί ρητά η ικανότητα να συντάσσει διαθήκη,
συνέταξε διαθήκη προτού καταστεί τελεσίδικη η απόφαση που τον υπέβαλε σε δικαστική συμπαράσταση, η
μεταγενέστερη τελεσιδικία της απόφασης δεν επιδρά στο κύρος της διαθήκης, αν ο διαθέτης απεβίωσε πριν
από την τελεσιδικία. Αν ο συμπαραστατούμενος συνέταξε διαθήκη μετά την υποβολή της αίτησης για άρση
της δικαστικής συμπαράστασης ή την έκδοση της πράξης, με την οποία εισάγεται αυτεπαγγέλτως η υπόθεση
της άρσης στο δικαστήριο, και απεβίωσε πριν από την τελεσιδικία της απόφασης με την οποία το δικαστήριο
προέβη στην άρση της συμπαράστασης, θεωρείται ότι ήταν ικανός προς σύνταξη διαθήκης.
Άρθρο 1721
Ιδιόγραφη διαθήκη
Η ιδιόγραφη διαθήκη γράφεται ολόκληρη με το χέρι του διαθέτη, χρονολογείται και υπογράφεται από
αυτόν. Από τη χρονολογία πρέπει να προκύπτουν η ημέρα, ο μήνας και το έτος.
Η ιδιόγραφη διαθήκη δεν υποβάλλεται σε κανέναν άλλο τύπο.
Ψευδής, εσφαλμένη ή ελλιπής χρονολογία δεν επάγεται μόνη της ακυρότητα της ιδιόγραφης διαθήκης.
Απλές προσθήκες σε περιθώριο ή σε υστερόγραφο υπογράφονται από τον διαθέτη, διαφορετικά θεωρούνται σαν να μην έχουν γραφεί. Διαγραφές, παρεγγραφές, ξύσματα ή άλλα τέτοια εξωτερικά ελαττώματα
περιγράφονται από τον συμβολαιογράφο που δημοσίευσε τη διαθήκη και μπορούν να επιφέρουν ολικά ή
μερικά την ακυρότητα της διαθήκης.
Άρθρο 1722
Κατάθεση ιδιόγραφης
Η ιδιόγραφη διαθήκη μπορεί να κατατεθεί από τον διαθέτη αυτοπροσώπως σε συμβολαιογράφο για φύλαξη
κατά τις κοινές διατάξεις για την κατάθεση των εγγράφων.
Άρθρο 1723
Ανίκανος για ιδιόγραφη
Ο ανήλικος και όποιος δεν είναι ικανός να διαβάζει χειρόγραφα δεν μπορούν να συντάξουν ιδιόγραφη διαθήκη.
Άρθρο 1724
Ιδιόγραφη διαθήκη από πρόσωπα που περιθάλπονται
σε φορείς παροχής υπηρεσιών υγείας ή κοινωνικής φροντίδας
Ιδιόγραφη διαθήκη, η οποία καταρτίζεται από πρόσωπα που περιθάλπονται σε φορείς παροχής υπηρεσιών υγείας ή κοινωνικής φροντίδας κατά τη διάρκεια της περίθαλψής τους ή εντός τριών (3) μηνών από τη
διακοπή της για οποιονδήποτε λόγο, είναι άκυρη κατά το μέρος που με αυτήν εγκαθίστανται κληρονόμοι
νομικά ή φυσικά πρόσωπα που συνδέονται με τους φορείς αυτούς καθώς και συγγενείς προσώπων αυτών σε
ευθεία γραμμή απεριόριστα ή έως τον τρίτο βαθμό σε πλάγια γραμμή εξ αίματος ή εξ αγχιστείας ή ο σύζυγος
ή σύντροφος με σύμφωνο συμβίωσης, εκτός αν πρόκειται για πρόσωπα που θα περιλαμβάνονταν στους εξ
αδιαθέτου κληρονόμους.
Άρθρο 1725
Δημόσια διαθήκη
Η δημόσια διαθήκη συντάσσεται με δήλωση από τον διαθέτη της τελευταίας του βούλησης ενώπιον συμβολαιογράφου, ενώ είναι παρόντες δύο (2) μάρτυρες ή δεύτερος συμβολαιογράφος και ένας (1) μάρτυρας
κατά τις διατάξεις των άρθρων 1726 έως 1738.
Άρθρο 1726
Κώλυμα συμμετοχής συζύγου ή συγγενούς ως συμβολαιογράφου ή μάρτυρα
Ως συμβολαιογράφος ή μάρτυρας δεν μπορεί να συμπράξει για τη σύνταξη διαθήκης: 1. ο σύζυγος ή αυτός
που διετέλεσε σύζυγος του διαθέτη· 2. ο συγγενής του διαθέτη σε ευθεία γραμμή ή έως και τον τρίτο βαθμό
σε πλάγια γραμμή εξ αίματος ή εξ αγχιστείας.
Άρθρο 1727
Κώλυμα συμμετοχής του τιμωμένου, του εκτελεστή ή συγγενούς τους
ως συμβολαιογράφου ή μάρτυρα
Ως συμβολαιογράφος ή μάρτυρας δεν μπορεί να συμπράξει για τη σύνταξη διαθήκης ο τιμώμενος με αυτή
ή εκείνος που διορίζεται με αυτή εκτελεστής, ή όποιος βρίσκεται προς κάποιον τιμώμενο ή διοριζόμενο ως
εκτελεστή στη διαθήκη σε κάποια από τις σχέσεις που αναφέρονται στο άρθρο 1726.
Η σύμπραξη προσώπου που αποκλείεται κατά την παρ. 1 συνεπάγεται μόνο την ακυρότητα της διάταξης
υπέρ του τιμώμενου προσώπου ή υπέρ του εκτελεστή.
Άρθρο 1728
Μη σύμπραξη ως δεύτερου συμβολαιογράφου ή μάρτυρα
Ως δεύτερος συμβολαιογράφος ή μάρτυρας δεν μπορεί να συμπράξει στη σύνταξη της διαθήκης όποιος
διατελεί προς τον συμβολαιογράφο που συντάσσει τη διαθήκη σε κάποια σχέση από αυτές που αναφέρονται
στο άρθρο 1726.
Οι μάρτυρες και ο δεύτερος συμβολαιογράφος δεν πρέπει να έχουν μεταξύ τους κάποια σχέση από αυτές
που αναφέρονται στο άρθρο 1726· η παράβαση όμως της παραγράφου αυτής δεν επιφέρει ακυρότητα της
διαθήκης.
Άρθρο 1729
Αδυναμία σύμπραξης ως μάρτυρα σε διαθήκη
Ως μάρτυρες για σύνταξη διαθήκης δεν μπορούν να συμπράττουν:
1. όποιοι δεν έχουν καθόλου όραση ή ακοή· 2. συνεργάτες ή υπάλληλοι του συμβολαιογράφου· 3. οι ανήλικοι
που δεν έχουν συμπληρώσει το δέκατο έκτο έτος· 4. όποιοι δεν γνωρίζουν την ελληνική γλώσσα.
Άρθρο 1730
Συμβολαιογράφος που αγνοεί τον διαθέτη ή τους μάρτυρες
Ο διαθέτης και οι μάρτυρες πρέπει να είναι γνωστοί στον συμβολαιογράφο που συντάσσει τη διαθήκη.
Αν ο διαθέτης, σύμφωνα με τη βεβαίωση του συμβολαιογράφου, δεν είναι γνωστός σε αυτόν, οι μάρτυρες
πρέπει να βεβαιώσουν την ταυτότητα του διαθέτη. Αν για τη σύνταξη της διαθήκης συμπράττει και άλλος
συμβολαιογράφος, αρκεί ο διαθέτης να είναι γνωστός σε αυτόν.
Μόνη η απόδειξη ότι ο συμβολαιογράφος αγνοούσε τον διαθέτη ή τους μάρτυρες ή ότι οι μάρτυρες αγνοούσαν τον διαθέτη ή ότι δεν βεβαίωσαν την ταυτότητά του, δεν επιφέρει ακυρότητα της διαθήκης.
Άρθρο 1731
Δήλωση της βούλησης του διαθέτη
Ο διαθέτης δηλώνει προφορικά την τελευταία του βούληση ενώπιον του συμβολαιογράφου και των λοιπών
προσώπων που συμπράττουν. Ο διαθέτης μπορεί να υπαγορεύει από σχέδιο ή να κάνει χρήση σημειώσεων.
Σε περίπτωση σοβαρής αναπηρίας λόγου, ο διαθέτης μπορεί να χρησιμοποιεί μηχανικά ή ηλεκτρονικά μέσα
που επιτρέπουν τη φωνητική απόδοση της τελευταίας του βούλησης ή να προσλαμβάνει διερμηνέα σύμφωνα
με τα οριζόμενα στο άρθρο 1738.
Τα πρόσωπα που συμπράττουν κατά τη σύνταξη της διαθήκης πρέπει να είναι παρόντα σε όλη τη διάρκεια
της πράξης.
Απαγορεύεται η παρουσία κατά τη σύνταξη της διαθήκης οποιουδήποτε άλλου, πέρα από τον διαθέτη και
τα πρόσωπα που συμπράττουν.
Άρθρο 1732
Όρκιση μαρτύρων
Οι μάρτυρες ορκίζονται ενώπιον του συμβολαιογράφου και του διαθέτη ότι θα τηρήσουν μυστικές τις
διατάξεις της διαθήκης έως τη δημοσίευσή της. Η παράβαση της διάταξης αυτής δεν επιφέρει ακυρότητα
της διαθήκης.
Άρθρο 1733
Πράξη για τη δημόσια διαθήκη
Για τη διαθήκη συντάσσεται πράξη που πρέπει να περιέχει: 1. την ημέρα, τον μήνα, το έτος και τον τόπο
της σύνταξής της· 2. τον προσδιορισμό του διαθέτη, ώστε να μη γεννάται αμφιβολία για την ταυτότητά του·
3. το όνομα και επώνυμο του συμβολαιογράφου και των λοιπών προσώπων που συμπράττουν καθώς επίσης,
χωρίς ποινή ακυρότητας, την έδρα του συμβολαιογράφου και το επάγγελμα και την κατοικία των λοιπών
προσώπων που συμπράττουν· 4. τη δήλωση της τελευταίας βούλησης του διαθέτη και τη μνεία ότι τηρήθηκαν
όσα προβλέπονται στο άρθρο 1731.
Η πράξη πρέπει να μνημονεύει επίσης ότι τηρήθηκαν όσα προβλέπονται στα άρθρα 1730 και 1732· η
παράλειψη της διατύπωσης της παραγράφου αυτής δεν επιφέρει ακυρότητα της διαθήκης.
Άρθρο 1734
Ανάγνωση και υπογραφή της πράξης
Η πράξη πρέπει να διαβασθεί στον διαθέτη, ενώ ακούουν τα πρόσωπα που συμπράττουν, και να βεβαιωθεί
αυτό στην πράξη.
Η πράξη πρέπει να υπογραφεί από τον διαθέτη και από τα πρόσωπα που συμπράττουν. Πράξεις με περισσότερα φύλλα πρέπει να υπογράφονται και στο τέλος κάθε φύλλου. Αν ο διαθέτης δηλώσει ότι δεν μπορεί να
υπογράψει, η υπογραφή του αναπληρώνεται από τη βεβαίωση της δήλωσης αυτής στην πράξη.
Άρθρο 1735
Άλλες διατυπώσεις
Οι γενικές διατάξεις για τα συμβολαιογραφικά έγγραφα εφαρμόζονται και στη δημόσια διαθήκη, εφόσον
δεν ορίζεται διαφορετικά.
Άρθρο 1736
Σύνταξη διαθήκης από κωφό
Αν ο διαθέτης δηλώσει ότι είναι κωφός, πρέπει επιπλέον να δοθεί σε αυτόν η πράξη για να τη διαβάσει και
να βεβαιωθεί στην πράξη ότι αυτό έγινε.
Άρθρο 1737
Διαθέτης κωφός που δεν γνωρίζει ανάγνωση
Αν ο διαθέτης δηλώσει ότι είναι κωφός και δεν μπορεί να διαβάζει, η διαθήκη συντάσσεται ενώπιον τριών
(3) μαρτύρων ή δεύτερου συμβολαιογράφου και δύο (2) μαρτύρων.
Άρθρο 1738
Διαθέτης που αγνοεί την ελληνική γλώσσα
Αν ο συμβολαιογράφος διαπιστώσει ότι ο διαθέτης αγνοεί την ελληνική γλώσσα ή αν ο διαθέτης δηλώσει
ότι αγνοεί τα ελληνικά, προσλαμβάνεται διερμηνέας. Ως προς τον διερμηνέα εφαρμόζονται αναλόγως τα
άρθρα 1726 έως 1729 για τους μάρτυρες.
Ο διερμηνέας ορκίζεται ότι θα διερμηνεύσει πιστά τη βούληση του διαθέτη, και μεταφράζει την πράξη,
πριν από την υπογραφή της, στη γλώσσα στην οποία εκφράζεται ο διαθέτης, ενώ οι άλλοι ακούουν.
Ο διερμηνέας είναι της εκλογής του διαθέτη και ορκίζεται ότι θα τηρήσει μυστικές τις διατάξεις της διαθήκης
έως τη δημοσίευσή της· η παράβαση όμως αυτή δεν επιφέρει ακυρότητα της διαθήκης.
Η πράξη, πέρα από όσα ορίζονται στα άρθρα 1733 και 1734, περιέχει το όνομα και το επώνυμο του διερμηνέα και τη βεβαίωση ότι τηρήθηκαν όσα ορίζονται στις παρ. 1 και 2, και υπογράφεται και από τον διερμηνέα.
Περιέχει, επίσης, χωρίς όμως ποινή ακυρότητας της διαθήκης, ότι τηρήθηκαν όσα ορίζονται στην παρ. 3.
Άρθρο 1739
Μυστική διαθήκη
Για την κατάρτιση μυστικής διαθήκης ο διαθέτης εγχειρίζει στον συμβολαιογράφο, ενώ είναι παρόντες
δύο (2) μάρτυρες ή δεύτερος συμβολαιογράφος και ένας (1) μάρτυρας, έγγραφο δηλώνοντας προφορικά ότι
περιέχει την τελευταία του βούληση.
Άρθρο 1740
Ανάλογη εφαρμογή διατάξεων στη μυστική διαθήκη
Τα άρθρα 1726 έως 1730 για τον συμβολαιογράφο και τα λοιπά πρόσωπα που συμπράττουν εφαρμόζονται
και στη μυστική διαθήκη.
Άρθρο 1741
Το έγγραφο που εγχειρίζεται
Το έγγραφο που εγχειρίζεται γραμμένο από τον διαθέτη ή από άλλο πρόσωπο ή με μηχανικά μέσα, με την
επιφύλαξη της περίπτωσης του άρθρου 1745, φέρει την υπογραφή του διαθέτη. Αν είναι γραμμένο ολικά ή
μερικά από άλλον ή με μηχανικά μέσα, φέρει την υπογραφή του διαθέτη και σε κάθε ημίφυλλο. Η παρ. 4 του
άρθρου 1721 εφαρμόζεται και εδώ.
Άρθρο 1742
Σφράγιση
Το έγγραφο που εγχειρίζεται ή το περικάλυμμά του, αν δεν είναι σφραγισμένο έτσι που να μην μπορεί
να ανοιχθεί χωρίς ρήξη ή βλάβη του σφραγίσματος, πρέπει να σφραγισθεί με τέτοιον τρόπο μπροστά στον
διαθέτη και στα πρόσωπα που συμπράττουν.
Άρθρο 1743
Σημείωση στο έγγραφο
Στο έγγραφο που είναι σφραγισμένο ή που σφραγίζεται κατά το άρθρο 1742, ή στο περικάλυμμά του, ο
συμβολαιογράφος πρέπει να σημειώσει το όνομα και το επώνυμο του διαθέτη και τη χρονολογία της εγχείρισης,
και η σημείωση αυτή πρέπει να υπογραφεί από τον διαθέτη και τα πρόσωπα που συμπράττουν. Αν ο διαθέτης
δηλώσει ότι δεν μπορεί να υπογράψει, η υπογραφή του αναπληρώνεται από τη βεβαίωση της δήλωσης αυτής
στη σημείωση.
Η παρ. 2 του άρθρου 1731 εφαρμόζεται και σε αυτή την περίπτωση.
Άρθρο 1744
Πράξη για τη μυστική διαθήκη
Για την κατάρτιση της μυστικής διαθήκης πρέπει να συνταχθεί πράξη.
Στην πράξη αυτή εφαρμόζονται αναλόγως τα άρθρα 1733 παρ. 1 αριθ. 1, 2, 3, 1734, 1735 και 1736. Στην
πράξη πρέπει να βεβαιώνεται επίσης ότι τηρήθηκαν όσα ορίζονται στα άρθρα 1731 παρ. 2, 1739, 1742 και 1743.
Ο συμβολαιογράφος πρέπει να σημειώνει στο έγγραφο που του εγχειρίσθηκε ή στο περικάλυμμά του τον
αριθμό της πράξης και να τα προσαρτά στην πράξη· η παράβαση όμως της παραγράφου αυτής δεν επιφέρει
ακυρότητα της διαθήκης.
Άρθρο 1745
Διαθέτης που δεν μπόρεσε να υπογράψει
Αν ο διαθέτης δηλώσει ότι μπορεί να διαβάζει χειρόγραφα, αλλά δεν μπορεί να γράψει, ή ότι δεν μπόρεσε
να θέσει την υπογραφή του στο έγγραφο που περιέχει την τελευταία του βούληση, πρέπει επιπλέον να δηλώσει
ενώπιον του συμβολαιογράφου και των προσώπων που συμπράττουν ότι το διάβασε και να διευκρινίσει την
αιτία που τον εμπόδισε να υπογράψει. Όλα αυτά πρέπει να βεβαιωθούν στην πράξη.
Άρθρο 1746
Διαθέτης με σοβαρή αναπηρία λόγου
Όποιος, κατά τη διαπίστωση του συμβολαιογράφου, έχει σοβαρή αναπηρία λόγου ή από άλλη αιτία εμποδίζεται να μιλάει, μπορεί να συντάξει μυστική διαθήκη. Για τον σκοπό αυτό πρέπει να γράψει επάνω στο έγγραφο
που εγχειρίζεται ή στο περικάλυμμά του, ιδιοχείρως τη δήλωση ότι το έγγραφο είναι η διαθήκη του και, αν το
έγγραφο γράφηκε από άλλον, ότι το διάβασε ο διαθέτης.
Αυτή η δήλωση πρέπει να γραφεί από τον διαθέτη ενώπιον του συμβολαιογράφου και των λοιπών προσώπων που συμπράττουν και να βεβαιωθεί αυτό στην πράξη.
Άρθρο 1747
Διαθέτης που αγνοεί την ελληνική γλώσσα
Αν ο συμβολαιογράφος διαπιστώσει ότι ο διαθέτης αγνοεί την ελληνική γλώσσα ή αν ο διαθέτης δηλώσει
ότι αγνοεί τα ελληνικά, εφαρμόζεται αναλόγως και στη μυστική διαθήκη το άρθρο 1738.
Άρθρο 1748
Μυστική που ισχύει ως ιδιόγραφη
Άκυρη μυστική διαθήκη ισχύει ως ιδιόγραφη, αν είναι έγκυρη ως ιδιόγραφη.
Άρθρο 1749
Ανίκανος για μυστική διαθήκη
Ο ανήλικος και όποιος δεν είναι ικανός να διαβάζει δεν μπορούν να συντάξουν μυστική διαθήκη.
Άρθρο 1750
Διαθήκη σε έκτακτες περιστάσεις (έκτακτη διαθήκη)
Όποιος διατρέχει άμεσο κίνδυνο θανάτου και λόγω έκτακτων περιστάσεων, ιδίως αποκλεισμού, επιδημίας,
θαλάσσιου ταξιδιού ή πολέμου, είναι αδύνατη ή σημαντικά δυσχερής η κατάρτιση διαθήκης με κάποιον από
τους τύπους των άρθρων 1721 έως 1749, μπορεί να συντάξει διαθήκη δηλώνοντας προφορικά την τελευταία
του βούληση ενώπιον τριών (3) μαρτύρων.
Η δήλωση του διαθέτη και οι έκτακτες περιστάσεις υπό τις οποίες συντάσσεται η διαθήκη καταγράφονται
από έναν (1) μάρτυρα, το έγγραφο χρονολογείται και υπογράφεται από όλους τους μάρτυρες.
Τα άρθρα 1725 έως 1738 εφαρμόζονται αναλόγως.
Παραβάσεις του τύπου δεν επάγονται την ακυρότητα της διαθήκης, αν αποδειχθεί ότι η καταγραφή της
περιλαμβάνει την αληθινή δήλωση της τελευταίας βούλησης του διαθέτη.
Άρθρο 1751
Ισχύς των διαθηκών σε έκτακτες περιστάσεις
Διαθήκη που έχει συνταχθεί σύμφωνα με το άρθρο 1750 καθίσταται ανίσχυρη μετά την παρέλευση τριών
(3) μηνών από τη σύνταξή της, εφόσον ο διαθέτης είναι ακόμη εν ζωή.
Η προθεσμία αναστέλλεται για όσο διάστημα ο διαθέτης αδυνατεί να συντάξει διαθήκη με κάποιον από
τους τύπους των άρθρων 1721 έως 1749.
Αν ο διαθέτης πριν από την παρέλευση της προθεσμίας βρεθεί πάλι κάτω από τις ίδιες περιστάσεις, η
προθεσμία διακόπτεται. Η προθεσμία που διακόπηκε αρχίζει και πάλι μετά την παρέλευση των έκτακτων
περιστάσεων.
Αν ο διαθέτης κηρυχθεί άφαντος μετά τη λήξη της προθεσμίας, η διαθήκη παραμένει σε ισχύ εφόσον η
προθεσμία δεν είχε λήξει κατά τον χρόνο έναρξης της αφάνειας.
Άρθρο 1752
Παράδοση έκτακτης διαθήκης
Εκείνος που έχει καταγράψει την τελευταία βούληση του διαθέτη οφείλει να παραδώσει την έκτακτη διαθήκη σε συμβολαιογράφο στην Ελλάδα ή σε ελληνική προξενική αρχή στο εξωτερικό.
Εκείνος που παραδίδει τη διαθήκη οφείλει συγχρόνως να γνωστοποιήσει στον συμβολαιογράφο ή την
προξενική αρχή τον τυχόν θάνατο του διαθέτη και κάθε άλλη γνωστή σε αυτόν πληροφορία για τον τόπο της
τελευταίας κατοικίας ή διαμονής του διαθέτη· σχετική μνεία γίνεται στην πράξη της παράδοσης.
Για την παράδοση της διαθήκης συντάσσεται πράξη, η οποία υπογράφεται από αυτόν που παραλαμβάνει και
από αυτόν που παραδίδει τη διαθήκη. Ο συμβολαιογράφος ή η προξενική αρχή που παρέλαβε τη διαθήκη έχει
υποχρέωση να στείλει αντίγραφο της πράξης αυτής στο Υπουργείο Δικαιοσύνης χωρίς υπαίτια καθυστέρηση.
Η διαθήκη που παραδόθηκε φυλάσσεται από τον συμβολαιογράφο ή την προξενική αρχή και δημοσιεύεται
μετά τον θάνατο του διαθέτη.
Η μη τήρηση όσων ορίζονται στο άρθρο αυτό δεν επιφέρει ακυρότητα της διαθήκης.
Άρθρο 1753
Ανάκληση διαθήκης
Κάθε διαθήκη μπορεί να ανακληθεί: 1. με σχετική δήλωση σε μεταγενέστερη διαθήκη· αν η μεταγενέστερη
ανακληθεί, η προγενέστερη διαθήκη ενεργεί σαν να μην είχε καταργηθεί· 2. με δήλωση που γίνεται ενώπιον
συμβολαιογράφου με την παρουσία δύο (2) μαρτύρων και με τις λοιπές διατυπώσεις των συμβολαιογραφικών
εγγράφων. Αν αυτή η δήλωση ανακληθεί, η διαθήκη ενεργεί σαν να μην είχε ανακληθεί.
Άρθρο 1754
Σιωπηρή ανάκληση
Μεταγενέστερη διαθήκη καταργεί με το περιεχόμενό της την προγενέστερη, μόνο κατά το μέρος που
αντίκειται σε αυτήν.
Αν η μεταγενέστερη ανακληθεί, η προγενέστερη ενεργεί σαν να μην είχε καταργηθεί.
Άρθρο 1755
Ανάκληση ιδιόγραφης
Ιδιόγραφη διαθήκη μπορεί να ανακληθεί και αν ο διαθέτης με πρόθεση ανάκλησης καταστρέψει το έγγραφό
της ή επιχειρήσει σε αυτό μεταβολές, με τις οποίες συνήθως εκφράζεται η βούληση για ανάκληση έγγραφης
δήλωσης.
Αν ο διαθέτης κατέστρεψε το έγγραφο της διαθήκης ή το μετέβαλε με τον τρόπο που σημειώθηκε, τεκμαίρεται ότι είχε σκοπό να ανακαλέσει τη διαθήκη.
Άρθρο 1756
Ανάκληση μυστικής
Μυστική διαθήκη θεωρείται ότι έχει ανακληθεί, αν ο διαθέτης αναλάβει το έγγραφο που περιέχει την τελευταία βούλησή του και είχε εγχειρισθεί στον συμβολαιογράφο και σφραγισθεί.
Αν θεωρηθεί ότι το έγγραφο αυτό έχει ισχύ ιδιόγραφης διαθήκης, η ανάληψη δεν θεωρείται ανάκλησή της.
Ο διαθέτης μπορεί να ενεργήσει οποτεδήποτε την ανάληψη. Η απόδοση του εγγράφου μπορεί να γίνει
μόνο προσωπικά στον διαθέτη. Για την απόδοση συντάσσεται πράξη κατά τις κοινές διατάξεις, κάτω από την
πράξη της κατάρτισης της μυστικής διαθήκης.
Άρθρο 1757
Ανάληψη κατατεθείσας για φύλαξη ιδιόγραφης διαθήκης
Ιδιόγραφη διαθήκη που έχει κατατεθεί στον συμβολαιογράφο για φύλαξη μπορεί να αναληφθεί με τον
τρόπο που προβλέπεται στο άρθρο 1756. Η ανάληψη όμως δεν θεωρείται ανάκλησή της.
Άρθρο 1758
Άλλοι όροι για την ανάκληση
Τα άρθρα 1716 έως 1720 εφαρμόζονται αναλόγως και στην ανάκληση διαθήκης.
Άρθρο 1759
Δημοσίευση διαθήκης
Συμβολαιογράφος, στον οποίο υπάρχει διαθήκη, οφείλει, χωρίς υπαίτια καθυστέρηση, μόλις πληροφορηθεί τον θάνατο του διαθέτη, να δημοσιεύσει τη διαθήκη στην ειδική ηλεκτρονική πλατφόρμα δημοσίευσης
διαθηκών «Μητρώο Διαθηκών», που τηρείται από τους συμβολαιογραφικούς συλλόγους της χώρας.
Όποιος κατέχει ιδιόγραφη διαθήκη οφείλει, χωρίς υπαίτια καθυστέρηση, μόλις πληροφορηθεί τον θάνατο
του διαθέτη, να την εμφανίσει για δημοσίευση σε συμβολαιογράφο.
Για τη δημοσίευση διαθήκης ο συμβολαιογράφος συντάσσει πρακτικό, στο οποίο καταχωρίζεται ολόκληρη
η διαθήκη με περιγραφή των τυχόν εξωτερικών ελαττωμάτων της. Το κύρος της διαθήκης κρίνεται από το
δικαστήριο. Ο συμβολαιογράφος φυλάσσει στο αρχείο του τα πρωτότυπα των διαθηκών που δημοσίευσε.
Άρθρο 1760
Δημοσίευση από προξενική αρχή
Προξενική αρχή, στην οποία υπάρχει διαθήκη, οφείλει, μόλις πληροφορηθεί τον θάνατο του διαθέτη, να τη
δημοσιεύσει σύμφωνα με όσα ορίζονται στο άρθρο 1759, συντάσσοντας πρακτικό, στο οποίο καταχωρίζεται
ολόκληρη η διαθήκη και το οποίο υπογράφεται από τον προϊστάμενο και έναν υπάλληλο της προξενικής αρχής.
Το πρωτότυπο της διαθήκης με το τυχόν περικάλυμμα, αφού θεωρηθεί από τον προϊστάμενο της προξενικής
αρχής κατά το άρθρο 1759, προσαρτάται στο πρακτικό και φυλάσσεται στα αρχεία της προξενικής αρχής.
Άρθρο 1761
Δημοσίευση ιδιόγραφης διαθήκης επί διαμονής του κατόχου στο εξωτερικό
Αν αυτός που κατέχει την ιδιόγραφη διαθήκη διαμένει στο εξωτερικό, μπορεί να την εμφανίσει για δημοσίευση και στον προϊστάμενο της προξενικής αρχής, οπότε εφαρμόζεται το άρθρο 1760.
Σχετικά με την παράδοση στον προϊστάμενο της προξενικής αρχής της διαθήκης για δημοσίευση συντάσσεται πράξη, την οποία υπογράφουν αυτός που έλαβε και αυτός που παρέδωσε τη διαθήκη.
Άρθρο 1762
Κήρυξη ιδιόγραφης διαθήκης ως κυρίας
Ιδιόγραφη διαθήκη, η οποία έχει δημοσιευθεί, μπορεί να κηρυχθεί κυρία από οποιονδήποτε έχει έννομο
συμφέρον.
Άρθρο 1763
Παραγωγή έννομων αποτελεσμάτων ιδιόγραφης διαθήκης
Δημοσιευθείσα ιδιόγραφη διαθήκη, η οποία είχε κατατεθεί προς φύλαξη από τον διαθέτη κατά το άρθρο 1722, παράγει τα έννομα αποτελέσματά της πριν από την κήρυξή της ως κυρίας. Αν δεν είχε κατατεθεί
προς φύλαξη, παράγει τα έννομα αποτελέσματά της πριν από την κήρυξή της ως κυρίας μόνο αν με αυτήν
τιμώνται και κατιόντες ή σύζυγος. Σε οποιαδήποτε άλλη περίπτωση, πρέπει να κηρυχθεί κυρία, για να παραγάγει τα έννομα αποτελέσματά της. Το ίδιο ισχύει και αν η διαθήκη δημοσιεύθηκε μετά την πάροδο δύο (2)
ετών από τον θάνατο του κληρονομουμένου, ανεξάρτητα από την ιδιότητα του τιμωμένου.
Άρθρο 1764
Τεκμήριο γνησιότητας κυρίας διαθήκης
Ιδιόγραφη διαθήκη που δημοσιεύθηκε και κηρύχθηκε κυρία τεκμαίρεται γνήσια, αν επί πέντε (5) έτη από τη
δημοσίευσή της δεν αμφισβητήθηκε η γνησιότητά της σε δίκη ανάμεσα σε πρόσωπα που αντλούν δικαιώματα
από αυτήν ή που βλάπτονται από την ύπαρξή της.
Άρθρο 1765
Μη ακυρότητα
Η μη τήρηση των άρθρων 1759 έως 1763 δεν επιφέρει ακυρότητα της διαθήκης